Bart van den Vijver en Renée de la Parra – Botermans spraken op 4 november 2025 met mevrouw Greet Driebergen – van der Waaij in De Vlietstede over haar herinneringen aan Katwijk aan den Rijn. Helaas is zij kort na het afronden van de interviews overleden. Met instemming publiceren wij dit verslag van onze gesprekken met haar. Wij danken mevrouw Driebergen-Van der Waaij voor haar openhartigheid en het delen van haar verhaal.
Het fotoalbum en de eerste herinneringen
Mevrouw Greet Driebergen – van der Waaij zit al klaar achter de tafel met een heel oud fotoalbum als we binnenkomen. Bijna alle foto’s zijn in de originele “sepia” kleur. Oude mensen staan erop, broers en zussen van haar grootvader. Stammend uit een tijd die Bart en ik ook niet meer hebben meegemaakt.
Van de foto’s gaan we al snel over op de herinneringen van haar jeugd. Op een relaxte, anekdotisch manier vertelt ze het ene verhaal na het andere. Opa Piet van der Waaij was molenaar in het pand aan de Rijnstraat nummer 53 in Katwijk aan den Rijn. (nu nummer 75) Haar vader Jo en haar oom Cor werkten ook mee in de zaak. Er zijn enkele prachtige foto’s van hun huis en van het bedrijf, gelegen op deze historische plek aan de Rijn. Het straatje naast hun huis liep van de Rijnstraat naar achter tot aan de garage en boog dan af naar de buurhuizen. Er was een groot erf achter hun huis en achter bij de maalderij stond nog een grote hooischuur, waar in het verleden een visrokerij was gevestigd.
De maalderij aan de Rijnstraat
Op één van de foto’s zit opa meelzakken te herstellen. Hun hond staat er ook op. Greet vertelt dat die hond zo slim was dat hij met een briefje naar de slager werd gestuurd om vlees te halen. Curieus verhaal.
Aan de waterkant legden de schepen aan. De voorraden graan werden naar boven, in de koekoek, gehesen en gemalen in de maalderij. Het meel werd gemalen met behulp van een elektromotor, genaamd een Kromhout.
Greet laat ook een ansichtkaart zien waarop de heer Jan Slootweg, de beheerder van het kasteeltje in Valkenburg waar burgemeester Lotsy woonde, vraagt of Van der Waaij voer voor de dieren kan komen brengen (meel voor het varreke en erten voor de kippen voor Lotsy) omdat hij geen tijd heeft om het zelf te halen. Een prachtige ansichtkaart van de tuin van het kasteeltje met Slootweg zelf erop, omringd door kinderen en biggen. Aan de overkant van de Rijn een scheepswerf. Mevrouw Lotsy vond dat de scheepswerf wel erg veel herrie maakte en het verhaal ging dat daarom scheepswerf is verdwenen.
Naar de beurs in Rotterdam
Grootvader Piet en vader Jo van der Waaij gingen elke maandag naar de beurs in Rotterdam om graan in te kopen. Greet doet voor, met haar handen in een kom gevouwen, hoe ze dan een hand vol graan schepten en roken en keken hoe het eruit zag. Of er niet teveel zand tussen zat of vocht. De grote hond wist als eerste dat ze weer naar huis kwamen en mocht ze al tegemoet rennen.
Het gezin op de Noordwijkerweg
Het gezin van Greet van der Waaij bestond uit vader, moeder en vijf kinderen. Zij is de oudste van het gezin en ze woonden op de Noordwijkerweg 9, tussen politieagent Boot en het huis van Henk van der Does. Greet was veel bij opa en opoe en ze ging regelmatig met schoolvriendinnetjes bij hen boven spelen, op de koekoek. Opoe kwam dan drinken bij ze brengen.
De oorlogsjaren
Het waren de oorlogsjaren. Honger hebben ze niet gehad. De Duitsers kwamen veel aan de deur om haver te laten pletten voor de paarden. Ze waren vlakbij gelegerd in Schutterwei. Ze herinnert zich dat ze eens een snee brood met spek van een Duitser kreeg. En ook nog eens een zak met karbonades voor hun hond. Ze waren gek op dat beest. De hond heeft daar natuurlijk niets van gezien. Tussen hun huis en het huis van de familie Peet was een steeg die naar achteren afboog. Daar had buurman Schouten zijn schoenmakerij en naast de winkel van Peet zat een kapper.
Ze speelden op straat met klompschoenen met riempjes. De riempjes gingen vaak stuk en in Schutterswei stond een wachthuisje. De Duitser die op wacht stond had een groen met witte sjaal en hij herstelde altijd de riempjes van hun klompen. Later op een zondag kwamen ze uit de kerk en moesten ze halt houden. Een groep Duitse soldaten kwam langs en droegen een dode soldaat tussen hen in, gewikkeld in een zeildoek. De soldaat was bij de nieuwe brug op een mijn gestapt. Greet zag dat het slachtoffer een groen met witte sjaal droeg.
In de hongerwinter kwamen, elke zondag, weduwe Wassenaar met haar dochters Nel en Fietje bij hen eten. Zij woonden ook op de Noordwijkerweg. Dan wisselden ze van eten. De kinderen waren namelijk gek op de gaarkeukensoep. Opa van der Waaij had een goed hart, hij liet broodjes bakken en Greet moest ze dan wegbrengen naar het Koningshofje en weduwen in het armenhofje bij de Pepersteeg. Er kwamen veel mensen met kleine zakjes graan aan de deur om te malen.
Tragische gebeurtenissen
Aan de overkant op de Noordwijkerweg woonde familie Zuijderduijn. Het was in de hongerwinter en als een wonder vond meneer, op weg naar huis, een pakketje met gehakt in de trein. Thuis hebben ze er lekker van gegeten. Iedereen had immers altijd honger. De gehakt bleek vergiftigd te zijn. Het hele gezin werd enorm ziek en hun haar viel uit. De jongste dochter is nog bij Greet thuis verpleegd maar hulp mocht niet baten. Het kind is opgenomen in het ziekenhuis en daar gestorven aan de gevolgen van de vergiftiging.
Naast Jan Minnee woonde een gezin waarvan een jongen is doodgeschoten op zijn slaapkamer. Waarschijnlijk omdat er niet goed was verduisterd. Greet weet de naam niet meer precies. Het gezin was Rooms Katholiek* Ze merkten verder niet zoveel van de oorlog behalve dan dat ze soms eerder van school naar huis moesten vanwege schietoefeningen door de Duitsers in Schutterswei.
** Is dit familie Sieker geweest? Zijn er Katwijk Binners die hier meer vanaf weten? Graag jullie reactie.*
Na de oorlog
Na de oorlog gingen ze met een kinderwagen naar het vliegkamp omdat daar Duitse koeken werden uitgedeeld. Het voedsel dat door de geallieerden werd uitgegooid boven het vliegveld werd door NSB’ers verzameld en naar de schuur van Van der Waaij gebracht waar de Binnenlandse Strijdkrachten verder voor de distributie zorgden.
De paratyfus-epidemie
Tijdens een Oranjefeest, begin jaren vijftig, zijn veel mensen besmet geraakt met paratyfus. Op het feestterrein in Schutterswei stonden verschillende kraampjes en een palingkraam bleek de bron van de besmetting. Ook Greet werd ziek. Niet meteen maar enkele dagen erna. Zij en haar zussen Gerrie en Janny hebben weken in het ziekenhuis gelegen. Half Katwijk Binnen werd ziek en sommigen zijn eraan overleden. Toen ze thuis kwamen waren ze zo slap dat ze opnieuw moesten leren lopen. Het was zo besmettelijk dat van de brieven de hoekjes werden afgeknipt om beter gedesinfecteerd te kunnen worden.
Een nieuw leven
Greet is eerst thuis geweest om haar moeder te helpen en daarnaast heeft ze haar diploma’s gehaald voor coupeuse. Op haar vijftiende leerde ze Jan Driebergen kennen. Ze zijn in 1958 getrouwd en kregen vier kinderen. Ze hebben op verschillende plekken in Rijnsburg gewoond maar uiteindelijk kwamen ze terecht op de Valkenburgerweg in Oegstgeest, recht tegenover het kasteeltje Huize Welgelegen in Valkenburg. Precies op de plek waar de scheepswerf heeft gestaan.
Het was fijn om samen met Greet herinneringen op te halen. Naarmate het gesprek vorderde kwamen er steeds meer herinneringen boven. Zo gaat dat. We hebben haar bedankt namens het Historisch Genootschap en ook dat zij haar herinneringen, zoals zij het heeft gehoord en ervaren, met ons wilde delen.
Historisch Genootschap Het Rijndorp
- Bart van den Vijver
- Renée de la Parra – Botermans
4 november 2025
